W niniejszych opracowaniach poświęconych rachunkowości uwaga zostanie skupiona na wszystkich aspektach prowadzenia rachunkowości wraz z poznaniem odpowiednich zasobów oraz ich wzajemnych zależności w przedsiębiorstwie. Artykuł wprowadzający opisuje ogólną charakterystykę rachunkowości,


rachunkowosc-wstep_kerimbud

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA RACHUNKOWOŚCI

Rachunkowość jest jedną z najstarszych dyscyplin naukowych wśród nauk ekonomicznych, należy do grupy nauk stosowanych. Jest zarówno dyscypliną naukową jak i działalnością praktyczną.

POJĘCIE RACHUNKOWOŚCI

  • System ciągłego w czasie ujmowania, grupowania, prezentowania, interpretowania oraz przewidywania wyrażonych w pieniądzu, bilansujących się, ogólnych i szczegółowych danych liczbowych o działalności gospodarczej i sytuacji majątkowej jednostki gospodarującej (St. Skrzywan),

  • rachunkowość stanowi logiczny, całościowy i zwarty system informacyjny, który rozpoczyna się od pomiaru, udokumentowania i księgowego ujęcia operacji gospodarczych, a kończy się zbadaniem i zatwierdzeniem sprawozdania finansowego [Sprawozdawczość i analiza finansowa przedsiębiorstwa (red. H. Buk),

Rachunkowość stanowi zasadniczą część ogólnego systemu informacji ekonomicznej każdego przedsiębiorstwa. Jest specyficznym systemem informacyjnym wykorzystywanym do ewidencji i prezentacji informacji o majątku przedsiębiorstw oraz wyników jego działalności gospodarczej ze szczególnym uwzględnieniem wyniku finansowego.


W rachunkowości następuje :

rachunkowosc_kerimbud_tabela1

Części składowe rachunkowości

– Księgowość

część rejestracyjna rachunkowości, zajmuje się ewidencją zdarzeń gospodarczych zaistniałych w konkretnej jednostce gospodarczej

– Rachunek kosztów

obejmuje ewidencję kosztów w różnych przekrojach informacyjnych oraz nowoczesne metody kalkulacji, analizy i planowania (budżetowania) kosztów

– Sprawozdawczość

prezentuje informacje o sytuacji majątkowej i finansowej jednostki oraz osiąganych wynikach

Sprawozdanie finansowe w ramach sprawozdawczości składa się z elementów takich jak:

  • – bilans

  • – rachunku zysków i strat

  • – informacja dodatkowa

dla pewnych jednostek także:

  • – zestawienie zmian w kapitale własnym

  • – rachunek przepływów pieniężnych

Rachunkowość aktualnie dzieli się na dwa zasadnicze człony:

  • – rachunkowość finansową, która opisuje historię i aktualny stan każdego przedsiębiorstwa

  • – rachunkowość zarządczą, która dostarcza dane niezbędne do podejmowania decyzji

Podział Rachunkowości: 

 Rachunkowość finansowa:

– dostarcza informacji historycznych (retrospektywnych) głównie odbiorcom zewnętrznym

 Rachunkowość zarządcza:
– koncentruje się na dostarczaniu informacji ekonomicznych grupie użytkowników wewnętrznych

Funkcje rachunkowości:

– informacyjna – polega na tworzeniu informacji o stanie majątkowym jednostki, o przebiegu procesów gospodarczych jak również osiąganych wynikach;

– kontrolna – przejawia się w umożliwieniu dokonywania kontroli  wewnętrznej i zewnętrznej jednostki gospodarczej; kontrola prawidłowości przebiegu określonych działań, wykonania planów;

– sprawozdawcza – polega na sporządzaniu  różnego rodzaju sprawozdań finansowych zarówno periodycznych, jak i dorywczych  na podstawie informacji dostarczanych przez rachunkowość

– analityczna – umożliwia  badanie i interpretację  osiągniętych  wyników finansowych oraz ocenę sytuacji majątkowo- finansowej jednostki;

– statystyczna – polega na dostarczaniu informacji dla potrzeb statystki    (sprawozdania sporządzane dla potrzeb zewnętrznych np.: GUS, Ministerstwa Finansów);

– podatkowa – polega na dostarczaniu informacji niezbędnych do ustalenia wysokości podatków płaconych przez przedsiębiorstwa do budżetu państwa.

Podmiot rachunkowości:

rachunkowowsc_kerimbud_przedmiot

Podmiot rachunkowości:
Jednostki gospodarcze (osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą) majątkowo wyodrębnione, które zobowiązane są do prowadzenia rachunkowości.

Metody rachunkowości:

Bilansowa – ujmowanie (ewidencja), grupowanie, prezentowanie majątku przedsiębiorstwa i wszystkich zjawisk gospodarczych dwustronnie i równoważnie czyli bilansowo;

Podmiotwa – obserwacja i ujmowanie majątku i procesów gospodarczych z punktu widzenia danego podmiotu gospodarczego;

Zasady rachunkowości:
NADRZĘDNE

  • zasada memoriałowa
  • zasada współmierności przychodów i kosztów
  • zasada istotności
  • zasada ostrożności
  • zasada ciągłości
  • zasada kontynuacji działania,
  • zasada prawdziwego i rzetelnego obrazu

UNIWERSALNE

  • zasada dwustronnego (podwójnego) zapisu
  • zasada periodyzacji
TECHNIKI I PROCEDURY RACHUNKOWOŚCI

miernik pieniężny – dla agregacji

podwójny zapis informacji – efekt metody bilansowej

konta księgowe – rachunek zwiększeń i zmniejszeń

urządzenia zbiorcze – zestawienia kontrolne

i sprawozdawcze

moment bilansowy, okresy sprawozdawcze – podstawowy okres sprawozdawczy miesiąc

grupowanie i wycena

inwentaryzacja – potwierdzenie wyników zapisów realnym stwierdzeniem  stanów – funkcja kontrolna

dokumentacja – każde zdarzenie, czynność, zjawisko wpływające na majątek, procesy ujęte u źródła (dokument)

REGULACJE PRAWNE RACHUNKOWOŚCI

1. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości  tekst jednolity Dz. U. Z 2002 r. Nr 76, poz. 694, ze zm. – jest ona głównym źródłem prawa regulującym sposób prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarcze:

2. Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) zwane wcześniej  Międzynarodowymi Standardami  Rachunkowości (MSR) – spółki publiczne i banki mają obowiązek sporządzać skonsolidowane sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej

3. Dyrektywy Unii Europejskiej:

IV Dyrektywa  (1978r.) w sprawie rocznych zamknięć rachunkowych spółek w określonych formach prawnych ,

VII Dyrektywa (1983r. )  w sprawie konsolidacji sprawozdań finansowych,

VIII Dyrektywa w sprawie badania sprawozdań finansowych

4. Rozporządzenia Ministra Finansów

5. Krajowe Standardy Rachunkowości – Komitet Standardów Rachunkowości

( KSR nr1 „Rachunek przepływów pieniężnych”, KSR nr 2„Podatek dochodowy”,

  KSR nr 3 „Niezakończone usługi budowlane”, „KSR nr 4 „Utrata wartości aktywów”,

KSR  nr 5 „Leasing, najem i dzierżawa”}